:: forum.tkk.pl ::

JAN MIODEK
PIENIĄŻKI DLA MAŁŻONKI

Jedno wypowiedzenie może czasem być kwintesencją charakterystycznych zjawisk występujących w języku w danym momencie jego historii. Tak właśnie odebrałem zdanie, które wyszło z ust zwycięzcy jednego z licznych teleturniejów: "To będą pieniążki dla małżonki i dzieciaków".(...)

(...)kariery pieniążków - prawie wyłącznego dziś określenia "funduszy, zasobów pieniężnych" - trudno nie wiązać z odwieczną skłonnością do tworzenia przeogromnej liczby spieszczeń, zdrobnień. Mamy przecież formacje: kotek-koteczek-kociątko-kociak-kociaczek-kocik-kociczek-kotuś-kotunio, babcia-babusia-babunia-babuńcia-babulka-babuleńka, prędziutko-prędziuteńko-prędziuśko-prędziusieńko, milutki-miluchny-milusieńki-milusienieczki-mileńki-milusi, płakuniać-płakuńciać-płakusiać itp., itd.

Nawet jeśli się skonfrontuje angielskie słowa z ich polskimi odpowiednikami, np. mother-matka, daughter-córka, sun-słońce, heart-serce, tongue-język, apple-jabłko, człowiek uzmysławia sobie, że nasze formy to stare zdrobnienia z przyrostkami -ka, -ce, -k, -ko. Jeden z najwybitniejszych współczesnych polskich językoznawców, prof. Witold Mańczak, usłyszał ostatnio na poczcie, że paczusię musi odebrać przy innym okieneczku!

Nie ukrywam, że i ja ma ochotę podnosić bądź odkładać słuchaweczkę, a codziennie słyszę: "Słóweczko proszę" - to przy kiosku (chodzi o wrocławski dziennik "Słowo Polskie"), a potem - w sklepie: bułeczka, chlebek, chlebuś, masełko, szyneczka, serek, sereczek, mleczko, śmietanka, kefirek, maślaneczka, jogurcik, piwko, soczek. Podobnie w kawiarniach i restauracjach, gdzie są jeszcze kawusia, ciasteczko, koniaczek, wódeczka, setuńcia, herbatka; w pociągach mamy bilecik i miejscóweczkę, a u fryzjerów baczek, przedziałeczek, fryzurka, grzyweczka, ondulacyjka.

By uniknąć nieporozumienia - napisał wspomniany prof. Mańczak w jednym z numerów "Biuletynu Polskiego Towarzystwa Językoznawczego" - pragnę podkreślić, że nie potępiam zdrobnień w czambuł. Jednak co innego nazwać małą wieś wioską, a co innego nazywać wioską każdą wieś. Co innego kiedyś tam żartem powiedzieć bilecik, a co innego, gdy konduktor, przechodząc cały pociąg, w każdym przedziale żąda bilecików do kontroli.

Wywód swój zakończył słowami: Jeśli zaś chodzi o aspekt praktyczny, należy zwrócić uwagę na to, że już obecnie tekst polski zawiera więcej sylab niż tekst angielski, co nie jest zjawiskiem korzystnym: zużywa się więcej czasu na mówienie i słuchanie, na pisanie i czytanie, nie mówiąc już o kosztach produkcji książek oraz koszcie budowy i utrzymywania pomieszczeń do ich przechowywania. Jeśli za naszych czasów infantylizacja polszczyzny nie ulegnie zahamowaniu, jeśli jeszcze więcej zdrobnień wyprze wyrazy niezdrobniałe, stosunek między tekstem polskim a angielskim stanie się jeszcze bardziej niekorzystny dla naszego języka.(...)
Artykuł pochodzi z "Wiedzy i Życia" nr 1/1998

Szakal napisał(a):teraz jeszcze jakis dobry filmik...

Olga napisał(a):dwa filmiki zaliczyłam

swiety34 napisał(a):kupię radio Cb do mobilka

Owee napisał(a):Aha procek jest bez coolera

Demurrer napisał(a):Jak tam u Was z kawusią?

Martius napisał(a):zaznaczylem odpowiedz 1 kawka dziennie ale

Nemo napisał(a):Wole herbtake

KAROLLA napisał(a):Fajne Wierszyki.

Chater_ napisał(a):Kolejne radyjko godne polecenia.

kamila napisał(a):Raz Dwa Trzy - Muzyka z Talerzyka, mięta łagodzi ból brzusia

karolina napisał(a):mam taki problemik, chyba brakuje mi jakiegos sterownika

kołysanka napisał(a):Jeśli już iść w stronę ochrony języka polskiego na forach internetowych, to w pierwszej kolejności należałoby zatroszczyć się o ortografię

Flo napisał(a):
ortografie bo prawie nikt nie ma papierow a kazdy mowi ze ma oraz wykonczyc ten slang mlodziezowy ash, moshe i inne

Flo napisał(a):ortografie bo prawie nikt nie ma papierow a kazdy mowi ze ma

kołysanka napisał(a):Hmm... te zdrobnienia jakoś aż tak mi się nie rzuciły "na uszy", chyba że zauważam je dopiero gdy pojawiają się w jakimś zabawnym kontekście - np. "mandacik" Za to sama łapię się na częstym używaniu słowa "generalnie" zaczynając jakąś myśl. Ale staram się i tego pilnować
Inną sprawą jest plaga "dokładnie", no i nieśmiertelnego "fajnie" jako określenia wszystkiego i wszystkich.

SatH^Raa napisał(a):

Flo napisał(a):Ja nie cierpie jak ktos odpowiada "zycie" albo "bywa" - bo tak gadaja pesymisci

Dupa tam. Ja tak czasem odpowiadam, a pesymistą nie jestem.

Ale "nio" i "cio" potrafią mnie z równowagi wyprowadzić.

rysio napisał(a):

Flo napisał(a):ortografie bo prawie nikt nie ma papierow a kazdy mowi ze ma

A poza tym cała ta farsa z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi i wystawianymi przez nie zaświadczeniami jest śmieszna. Dawniej jak ktoś nie mógł skumać kiedy "ó" a kiedy "u", to albo się wysilił i nauczył na pamięć, albo pa pa dobre oceny. To samo z wyraźnym pisaniem - jak się ćwiczy to się potrafi, a jak mimo to się nie potrafi, to niestety - "derektorem" się nie zostanie. A dziś wszyscy ci z "papierami" mają roszczenia o większe prawa niż ci, którzy się starają i męczą by nauczyć sie pisać ładnie i wyraźnie przy zachowaniu zasad ortografii. Te całe papiery też niszczą nasz język - przestajemy zauważać i zwracać uwagę na błędy. A przecież język to nasze bogactwo kulturowe, tego nie można traktować w ten sposób.